Chụp CT – Những Điều Nên Biết Về Quy Trình Chụp CT

0
71
chụp ct

Chụp CT hiện nay được ứng dụng rất nhiều trong y học. Đây là công nghệ hỗ trợ hầu hết cho việc chuẩn đoán và đưa ra hướng điều trị các bệnh liên quan đến ung thư và động mạch. Vậy Chụp CT là gì? Quy trình chụp diễn ra như thế nào?

1. Chụp CT là gì?

chụp ct
Hình ảnh bản Chụp CT phần đầu

Chụp CT hay CT – Scanner hoặc còn được gọi dưới cái tên khác là chụp cắt lớp vi tính. Đây là kỹ thuật dùng nhiều tia X để quét lên một khu vực của cơ thể. Dùng chính các lát cắt chụp cắt lớp của các vùng trên cơ thể, phối hợp cùng với xử lý bằng máy vi tính. Sẽ cho ra hình ảnh 2 chiều hoặc 3 chiều của bộ phận chụp đó.

So với kỹ thuật chụp X – quang thông thường thì khi chụp CT sẽ cho hình ảnh chuyên sâu cũng như chất lượng ảnh sẽ cao hơn. Giúp các bác sĩ có thể đưa ra kết quả phát hiện bệnh lý chính xác. Định hướng điều trị về tình trạng bệnh nhân. Từ đó quyết định đưa ra được phương án chữa trị tốt nhất.

Quy trình này được Sir Geoffrey Hounsfield và các đồng nghiệp của ông nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Trung tâm EMI ở Vương quốc Anh. Và lần đầu tiên thực hiện một cách bền vững về mặt thương mại vào năm 1971.

2. Ứng dụng của chụp CT

Chụp CT hiện nay đang được ứng dụng rộng rãi trong thực tế. Đặc biệt trong lĩnh vực y học trên lâm sàng. Ứng dụng của nó trong y học bao gồm:

  • Chụp CT sẽ hỗ trợ để nhằm phát hiện vấn đề bất thường trong chuyên khoa thần kinh sọ não. Như những khối u, khối máu tụ dập não, thiếu máu não, chảy máu trong não, phù não,…
  • Kết quả cho ra những hình ảnh 2 hoặc 3 chiều, giúp phát hiện khối u, ổ áp xe, dị dạng. Hình ảnh bệnh lý khác trong các khu vực quan trọng như đầu – mặt – cổ, tim, ngực, bụng, khung chậu, xương, mô mềm cho đến các bệnh lý về mạch máu.
  • Chụp CT cho ra kết quả dùng để hướng dẫn phẫu thuật, xạ trị và theo dõi sau phẫu thuật. Hiện nay, kỹ thuật 3D-CT cho phép đánh giá chính xác vị trí bị tổn thương trong không gian 3 chiều. Để từ đây định hướng tốt cho phẫu thuật cũng như xạ trị về sau. 
  • Giúp tái tạo hình ảnh 3D trong các trường hợp bệnh lý bất thường bẩm sinh. Hỗ trợ các bác sĩ phẫu thuật tạo hình trong việc phẫu thuật và điều trị cho các trường hợp này.

3. Những lợi ích của chụp CT

Chụp CT mang đến nhiều lợi ích khác nhau, đặc biệt trong lĩnh vực quản lý y tế, bao gồm: 

  • Từ hình ảnh kết quả bác sĩ sẽ xác định khi nào cần phẫu thuật.
  • Nhờ có việc chụp CT mà có thể giảm nhu cầu phẫu thuật thăm dò về loại bệnh lý đó.
  • Kết quả cho ra hình ảnh rõ nét, giúp cải thiện chẩn đoán và điều trị ung thư. Tìm ra được liệu pháp tốt hơn đối với loại bệnh đó.
  • Thay vì phẫu thuật thăm dò, theo dõi để chuẩn đoán kết quả. Thì bây giờ dùng chụp CT sẽ cho kết quả nhanh, chính xác về các vấn đề đó. Giảm thời gian nhập viện cho bệnh nhân.
  • Sẽ dễ dàng có hướng dẫn điều trị các bệnh thông thường như chấn thương, bệnh tim và đột quỵ
  • Chụp CT sẽ giúp xác định bệnh nhanh hơn, từ đó dễ phân chia loại bệnh và tình trạng nguy cấp. Cải thiện việc đưa bệnh nhân vào các khu vực chăm sóc thích hợp, chẳng hạn như các đơn vị chăm sóc đặc biệt

4.  Những trường hợp nên chụp CT 

chụp ct
Máy chụp CT

Rất nhiều người thắc mắc về việc nên chụp cắt vi tính được sử dụng  trong các trường hợp nào. Sau đây là các trường hợp bác sĩ thường sẽ chỉ định cần chụp CT:

4.1 Chẩn đoán các bệnh lý liên quan đến chấn thương 

Khi bác sĩ khi nghi ngờ người bệnh có dấu hiệu bị chấn thương. Hay nghi bị xuất huyết hoặc bị tai nạn giao thông, lao động gây các chấn thương trong nội bộ. Từ đây sẽ yêu cầu bệnh nhân tiến hành chụp CT ngay để chẩn đoán chính xác nhất về bệnh. Cùng đó kịp thời để đưa ra các phương án chữa trị thích hợp. Chụp CT có thể thực hiện ở bất kỳ chấn thương nào trên cơ thể. Nhưng chủ yếu được yêu cầu chụp là thường ở các vị trí quan trọng như: lồng ngực, sọ não, cột sống, bụng, hệ xương toàn cơ thể, gãy xương,…

4.2 Theo dõi điều trị ung thư

Chụp CT được yêu cầu thực hiện đối với bệnh nhân trong các trường hợp được chẩn đoán bị ung thư như: phổi, não, dạ dày, gan, thận, tử cung, buồng trứng,… Kết quả sẽ hỗ trợ các bác sĩ chẩn đoán, đưa ra phương án điều trị phù hợp cho bệnh nhân. Đây là kỹ thuật hữu ích đối với bệnh nhân có tình trạng bệnh hiện xấu đi.

Đặc biệt, trường hợp những bệnh nhân mắc bệnh u não và đang có biểu hiện nhiễm trùng hay có cục máu đông. Thì chụp CT sẽ là phương pháp được sử dụng đầu tiên để cho ra những đánh giá cần thiết và có hiệu quả cao. Hỗ trợ bác sĩ trong quá trình xem xét, điều trị kịp thời  bệnh trạng. 

4.3 Trường hợp cần chẩn đoán bệnh lý liên quan đến động mạch

Trong cơ thể chúng ta có nhiều động mạch khác nhau giữ vai trò riêng. Bệnh liên quan đến động mạch là những bệnh phức tạp và khó trong việc chẩn đoán bằng các kỹ thuật thông thường. 

Các bệnh lý liên quan đến động mạch não, động mạch vành, mạch chủ ngực, mạch thận,… là những bệnh nguy hiểm vô cùng. Có nguy cơ cao dẫn tới tử vong. Việc xác định tình trạng bệnh của bệnh nhân bằng kỹ thuật chụp CT vô cùng quan trọng. Đây sẽ là điều kiện để phát hiện sớm bệnh và chữa trị bệnh kịp thời. Giúp hạn chế sự biến chứng của bệnh.

Ngoài ra, bác sĩ cũng sẽ chỉ định chụp CT trong trường hợp cần xác định vị trí khối u, trước khi phẫu thuật hoặc điều trị bức xạ. Trong khi giám sát bệnh ung thư, phát hiện chấn thương và chảy máu nội sọ. 

5. Ưu điểm, nhược điểm của chụp CT là gì?

chụp ct
Hình chụp CT ngực

5.1 Ưu điểm chụp CT

  • Chụp CT sẽ cho ra hình ảnh rõ nét về các cơ quan, bộ phận sâu bên trong cơ thể. Hình ảnh có độ tương phản cao, dễ dàng phân biệt mức độ tổn thương thông qua những khác biệt về độ đậm, nhạt rất nhỏ trong hình ảnh. Và khả năng tái tạo hình ảnh sau khi thu được dữ liệu.
  • Có khả năng phân giải cao đối với mô mềm và xương hơn các loại hình chụp khác.
  • Một số bệnh nhân chống chỉ định chụp cộng hưởng từ có thể sử dụng kỹ thuật tia X trong chụp CT.
  • Thời gian chụp nhanh, hình ảnh có chi tiết trung thực. Mang lại giá trị chẩn đoán cao, giúp khảo sát đánh giá bệnh kịp thời,…
  • Chụp CT sẽ cho kết quả từ nhiều góc và nhiều lát cắt, tránh tình trạng bỏ sót tổn thương.
  • Trong trường hợp bệnh nhân không hợp tác, có thể dễ dàng chụp CT để chuẩn đoán bệnh. 

5.2 Nhược điểm chụp CT

  • Có thể gây nhiễm tia X từ mức trung bình đến cao. Ngoài ra, tia X còn mang tính chất tích lũy, chụp nhiều cũng như lạm dụng sẽ không tốt.
  • Có những trường hợp sử dụng thuốc cản quang trước khi chụp sẽ xảy ra các phản ứng phụ không mong muốn. Những phản ứng này từ nhẹ đến nặng, thậm chí gây sốc phản vệ.
  • Chụp CT không cung cấp thông tin chuyển hóa về mặt tế bào như Spect, Pet;
  • Chụp CT sẽ bị hạn chế đối với các bệnh lý như gân, cơ, dây chằng,… Hay các thương tổn nhỏ ở những vùng khó khảo sát như tủy sống, tuyến tùng.
  • Có khả năng đâm xuyên mạnh, dẫn đến khó phát hiện tổn thương các phần mềm như sụn khớp, tổn thương tủy sống hay dây chằng.

6. Quy trình chụp cắt lớp vi tính

chụp ct
Quy trình của chụp CT

6.1 Trước khi chụp CT

Trước khi chụp, bệnh nhân cần được tháo bỏ tất cả các vật bằng kim loại có trên cơ thể. Như: trang sức, kẹp tóc, kính, đồng hồ, áo nịt ngực có gọng kim loại, thiết bị trợ thính và răng giả,… Những vật dụng kim loại này sẽ gây nhiễu ảnh khi chụp CT.

Đối với bệnh nhân có thai hoặc nghi ngờ có thai, cần phải thông báo cho nhân viên y tế biết. Để có thể đưa ra phương án lựa chọn phù hợp.

Những bệnh nhân mắc các bệnh về tiểu đường, tĩnh mạch, hen suyễn, thận và dị ứng thuốc, cần phải thông báo cho y bác sĩ.

Trước khi tiến hành chụp, bệnh nhân và người thân cần ký vào bản cam kết tiêm thuốc cản quang. Nếu được yêu cầu cần tiêm thuốc cản quang. Người bệnh cần nhịn ăn trước 4 – 6 giờ để tiêm thuốc cản quang trước khi chụp CT. Trong 2 giờ trước khi chụp, bệnh nhân có thể uống nước với lượng vừa phải.

Đối với trẻ sơ sinh hoặc trẻ mới biết đi khi được yêu cầu chụp CT. Bác sĩ có thể cho trẻ em ngủ để chụp các bộ phận mà không tiêm thuốc. Nếu yêu cầu phải tiêm thuốc cản quang thì cần cho trẻ dùng an thần. Điều này để đảm bảo tránh trẻ cử động khi tiêm thuốc cản quang. Trẻ cử động có thể làm mờ hình ảnh, khiến kết quả chẩn đoán không chính xác. Gây tốn chi phí và thời gian trong điều trị, chuẩn đoán.

Tùy thuộc vào vị trí cơ thể cần chụp CT, bác sĩ có thể sẽ yêu cầu người bệnh cởi quần, áo và mặc áo do bệnh viện cung cấp.

6.2 Trong khi chụp CT

Bệnh nhân sẽ phải nằm ngửa trên bàn trong phòng chụp hoặc nằm theo một số tư thế đặc biệt theo yêu cầu của bác sĩ về chẩn đoán tình trạng bệnh.

Thời gian tiến hành thường sẽ kéo dài 3 – 5 phút. Tuy nhiên, có một số trường hợp kéo dài hơn (lên tới 15 – 45 phút). Những điều này sẽ được nhân viên y tế giải thích kỹ lưỡng trước cho bệnh nhân.

Khi chụp CT bệnh nhân cần nằm yên để tránh gây mờ ảnh chụp. Nếu chụp phần ngực và bụng, nhân viên y tế sẽ yêu cầu người bệnh nên nín thở theo hướng dẫn.

Bệnh nhân khi có tiêm thuốc cản quang, thường có cảm giác nóng chạy dọc theo vùng mặt, cổ, ngực. Và trong một số trường hợp có thể lan tới vùng bẹn trong vòng vài giây. Người bệnh trong lúc này vẫn cần nằm yên khi chụp để có kết quả tốt nhất.

Trong một số trường hợp chụp CT đường tiêu hóa, bác sĩ có thể sẽ yêu cầu bệnh nhân uống thuốc cản quang hoặc nước. Những điều này giúp tăng độ tương phản cấu trúc ống tiêu hóa. Hỗ trợ cho hình ảnh rõ nét hơn, giúp chẩn đoán tốt hơn.

6.3 Sau khi chụp CT

Đối với bệnh nhân không tiêm thuốc cản quang, thì có thể hoạt động bình thường. Nên ăn uống thêm nếu không phải yêu cầu làm thêm các xét nghiệm khác.

Đối với bệnh nhân có tiêm thuốc cản quang, sau khi chụp CT vẫn giữ đường truyền ở tĩnh mạch và sẽ được bệnh viện theo dõi trong phòng theo dõi khoảng 30 phút. Nếu như không có diễn biến bất thường thì khi đó nhân viên y tế sẽ tháo kim ra. Sau khi tháo kim ra khỏi đường truyền tĩnh mạch, người bệnh cần đè tay vào vị trí tiêm thuốc trong khoảng 5 – 10 phút để tránh chảy máu ra ngoài. Trong vòng 24 giờ kể từ sau tiêm thuốc cản quang, người bệnh cần uống nhiều nước. Việc này sẽ giúp đào thải thuốc ra khỏi cơ thể.

Nếu như người bệnh có biểu hiện bất thường như chóng mặt, buồn nôn, nôn ói, ngứa, đỏ da, khó thở, sốt,… sau khi chụp CT. Thì bệnh nhân cần thông báo ngay với nhân viên y tế hoặc đến cơ sở y tế gần nhất. Để thăm khám, phát hiện và chữa trị bệnh sớm.

7. Lưu ý cần biết

Những lưu ý sau đây sẽ giúp quy trình chụp CT thuận lợi, cho kết quả chính xác nhất: 

  • Nếu được yêu cầu thì nên tiêm chất tương phản tùy theo vị trí và loại xét nghiệm.
  • Cần tháo bỏ trang sức, đồ dùng cá nhân bằng kim loại để tránh nhiễu ảnh.
  • Nên mặc quần áo bệnh viện trước khi chụp CT
  • Nhịn ăn trước khi chụp từ khoảng 4 – 6 tiếng để tiêm thuốc cản quang.
  • Sau khi chụp xong bệnh nhân có thể hoạt động lại bình thường. Hãy uống nhiều nước để loại bỏ chất cản quang còn dư thừa trong cơ thể.
  • Cần ăn uống, nghỉ ngơi thời gian ngắn cho tới khi không còn dấu hiệu bất thường.

Kết

Chụp CT đang hỗ trợ rất nhiều cho việc chuẩn đoán và điều trị bệnh. Đặc biệt các bệnh nguy hiểm, liên quan đến các bộ phận quan trọng, sâu bên trong nên khó quan sát. Những điều đó không đồng nghĩa với việc lạm dụng chụp CT thường xuyên. Vì có thể dẫn tới bị nhiễm độc tia X.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây